Medycyna Faktów

Jak oceniać ryzyko stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z dysfunkcją metaboliczną (MASLD), monitorować pacjenta i kiedy rozważyć leczenie wspomagające?

Paweł Rajewski — 2026-10-20

Stłuszczeniowa choroba wątroby związana z dysfunkcją metaboliczną (MASLD) jest najczęstszą przewlekłą chorobą wątroby na świecie, jedną z głównych przyczyn marskości wątroby, raka wątrobowokomórkowego oraz transplantacji wątroby w krajach rozwiniętych, a także istotnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego. Dotyka ok. 30% populacji dorosłej oraz ok. 10% populacji pediatrycznej. Dane te mogą być niedoszacowane z uwagi na wieloletni bezobjawowy lub skąpoobjawowy przebieg choroby, brak ogólnokrajowych badań przesiewowych w kierunku MASLD u chorych z czynnikami ryzyka jej rozwoju oraz niską świadomość zarówno pacjentów, jak i samych lekarzy. Według prognoz liczba chorych na MASLD do 2030 r. może się podwoić ze względu na narastającą epidemię otyłości i związany z nią rozwój innych powikłań metabolicznych zależnych od masy ciała, np. insulinooporności, stanu przedcukrzycowego, cukrzycy typu 2, zaburzeń lipidowych czy nadciśnienia tętniczego. Podstawę profilaktyki i leczenia MASLD stanowi zmiana stylu życia – redukcja masy ciała za pomocą diety i regularnej aktywności fizycznej oraz nowoczesnej farmakoterapii choroby otyłościowej, natomiast u pacjentów z rozpoznanym zapaleniem wątroby związanym z dysfunkcją metaboliczną (MASH) i włóknieniem wątroby na poziomie F2–F3 – stosowanie zarejestrowanego, ukierunkowanego leczenia stłuszczenia, stłuszczeniowego zapalenia i włóknienia wątroby oraz leczenia ukierunkowanego na redukcję czynników kardiometabolicznych (cukrzycy, hiperlipidemii i nadciśnienia tętniczego). W artykule przedstawiono aktualne algorytmy postępowania diagnostycznego oraz farmakologicznego w MASLD pod kątem codziennej praktyki lekarza POZ.

Nowy sezon, nowe możliwości – jak skuteczniej chronić pacjentów w sezonie infekcyjnym?

Mateusz Babicki — 2026-10-20

Grypa stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego, a szczepienia pozostają najskuteczniejszą metodą zapobiegania ciężkim zachorowaniom i powikłaniom. W artykule omówiono skuteczność i bezpieczeństwo szczepień przeciwko grypie, najczęstsze obawy pacjentów oraz sposoby odpowiadania na nie. Podkreślono znaczenie aktywnego rekomendowania szczepień przez lekarzy i innych pracowników ochrony zdrowia oraz rolę konkretnej rekomendacji odnoszącej się do indywidualnego ryzyka pacjenta, połączonej z propozycją wykonania szczepienia. Omówiono również rozwiązania organizacyjne, takie jak przypomnienia, szczepienia podczas zaplanowanych wizyt czy w aptekach, które mogą ułatwiać pacjentom realizację zaleceń.

Porównanie dawek rywaroksabanu: 2,5 mg, 15 mg i 20 mg. Kiedy, komu, która dawka?

Paweł Balsam — 2026-10-20

Rywaroksaban jest jednym z najczęściej stosowanych w codziennej praktyce klinicznej bezpośrednich doustnych antykoagulantów. Lek ten występuje w kilku dawkach, które mają różne wskazania terapeutyczne: pełna antykoagulacja u pacjentów z migotaniem przedsionków (20 mg i 15 mg raz na dobę) oraz naczyniowa prewencja wtórna u chorych z przewlekłymi zespołami wieńcowymi lub objawową chorobą tętnic obwodowych (2,5 mg dwa razy na dobę, w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym). Zróżnicowanie dawek bywa źródłem nieporozumień i błędów terapeutycznych. Celem niniejszego artykułu jest kompleksowe omówienie zasad doboru dawki rywaroksabanu w realiach podstawowej opieki zdrowotnej z odniesieniem do kluczowych badań klinicznych (ROCKET AF i COMPASS) oraz do praktycznych aspektów schematu dawkowania (raz lub dwa razy na dobę), adherencji, bezpieczeństwa krwotocznego oraz właściwej selekcji pacjentów.

Wyzwania związane z leczeniem zakażenia Helicobacter pylori: co nowego po Maastricht VI?

Anita Gąsiorowska — 2026-10-20

W artykule przedstawiono przegląd aktualnych doniesień dotyczących eradykacji Helicobacter pylori, a także zasad stosowania probiotyków w celu poprawy skuteczności leczenia i zmniejszenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.

Acemetacyna na tle innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych – przegląd piśmiennictwa

Agnieszka Pojmańska — 2026-10-20

Acemetacyna jest pochodną kwasu indolooctowego i prolekiem indometacyny, jednego z klasycznych, silnych NLPZ. Wprowadzenie acemetacyny do praktyki klinicznej miało na celu ograniczenie działań niepożądanych, zwłaszcza gastrotoksyczności, przy jednoczesnym zachowaniu działania terapeutycznego. Celem niniejszej pracy jest porównanie acemetacyny z innymi NLPZ pod względem mechanizmu działania, właściwości farmakokinetycznych, skuteczności klinicznej oraz profilu bezpieczeństwa.

Naproksen w sezonie infekcyjnym: działanie przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i potencjalne znaczenie przeciwwirusowe

Bartosz J. Sapilak — 2026-07-31

Spektrum dolegliwości w infekcji wirusowej bywa indywidualnie zróżnicowane. Dominują wzrost ciepłoty ciała, poty, rozbicie, bóle mięśniowo-stawowe, czasem kaszel, osłabienie lub duszność. Objawom często towarzyszy narastający stan zapalny. Pomimo postępu farmakoterapii w przypadku infekcji wirusowej zazwyczaj i tak musimy oprzeć się na terapii objawowej. W takim przypadku warto sprawdzić, który z leków zadziała na wszystkie objawy zgłaszane przez chorego i czy ewentualnie nie oferuje on bezpośredniego działania hamującego rozwój i replikację wirusa. Zgodnie z pojawiającymi się kolejnymi wynikami badań naproksen wydaje się oferować takie właśnie możliwości. W pracy przedstawiono mechanizm kompleksowego działania przeciwgorączkowego, przeciwbólowego i przeciwzapalnego naproksenu. Opisano też bezpośrednie mechanizmy działania przeciwwirusowego leku, które zostały wykazane w badaniach naukowych. Nakreślają one obiecujący kierunek dalszych badań.

Esomeprazol w terapii GERD: szybka ulga i trwałe efekty. Przegląd aktualnych dowodów klinicznych

Miłosz Caban — 2026-07-27

Esomeprazol jest inhibitorem pompy protonowej stosowanym w chorobie refluksowej przełyku. W porównaniu z innymi lekami z tej grupy charakteryzuje się korzystnym profilem farmakokinetycznym, większą i bardziej przewidywalną ekspozycją ogólnoustrojową oraz większą biodostępnością po dawkowaniu wielokrotnym. Esomeprazol skuteczne łagodzi objawy choroby, przyczynia się do gojenia nadżerek w przebiegu nadżerkowego zapalenia przełyku oraz pozwala na utrzymanie remisji po wygojeniu zmian. Żeby uzyskać optymalny efekt terapeutyczny, terapia tym lekiem musi być zindywidualizowana, musi on być prawidłowo przyjmowany przed posiłkiem oraz należy wykonywać okresowe oceny potrzeby kontynuacji leczenia i dążyć do podawania najmniejszej skutecznej dawki.

Praktyczne zastosowanie pregabaliny w leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych w warunkach podstawowej opieki zdrowotnej

Dominika Dudek — 2026-10-20

Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD) jest istotnym problemem w podstawowej opiece zdrowotnej, często zgłaszanym pod postacią objawów somatycznych, takich jak bezsenność, napięcie, męczliwość, dolegliwości bólowe czy zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Rozpoznanie wymaga uważnej diagnostyki różnicowej z chorobami somatycznymi, działaniem leków i substancji oraz współistniejącą depresją. Pregabalina jest lekiem o zarejestrowanym wskazaniu do leczenia GAD u dorosłych, a także bólu neuropatycznego oraz jako leczenie skojarzone napadów częściowych. W GAD może być szczególnie przydatna u pacjentów źle tolerujących SSRI/SNRI, z nasilonym napięciem somatycznym, zaburzeniami snu, bólem neuropatycznym lub wielochorobowością. W podstawowej opiece zdrowotnej istotne są indywidualne dawkowanie, ocena funkcji nerek i ostrożne miareczkowanie, zwłaszcza u osób starszych i pacjentów wrażliwych. Strategia start low, go slow, np. od 25 mg na noc, może poprawić tolerancję leczenia, choć dawką terapeutyczną w GAD pozostaje 150–600 mg/24 h. Leczenie pregabaliną wymaga monitorowania sedacji, upadków, obrzęków, ryzyka nadużywania oraz interakcji farmakodynamicznych.

Escitalopram - mapa korzyści

Anna Z. Antosik-Wójcińska — 2026-10-20

Escitalopram jest lekiem znanym od dekad, często i chętnie stosowanym w praktyce klinicznej zarówno przez psychiatrów, jak i lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej oraz innych specjalistów. Skuteczność połączona z dobrą tolerancją oraz prostym schematem dawkowania sprawiają, że escitalopram często stanowi lek pierwszego wyboru w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych. W artykule przedstawiono mapę korzyści, jakie pacjent może odnieść z terapii escitalopramem, oraz omówiono cechy farmakologiczne leku, które w wielu aspektach mogą stanowić jego przewagę nad innymi lekami przeciwdepresyjnymi. Przedstawione informacje mogą ułatwić zrozumienie mechanizmu działania leku oraz dobór leczenia przeciwdepresyjnego do profilu objawów pacjenta, z uwzględnieniem całokształtu jego zdrowia psychofizycznego, chorób współistniejących oraz leków przyjmowanych z ich powodu. W wielu sytuacjach klinicznych dodatkową zaletą escitalopramu jest niewielkie ryzyko występowania istotnych klinicznie interakcji z innymi lekami, co może ułatwiać lekarzowi dobór odpowiedniej terapii.

Pacjent z depresją i bezsennością - kiedy warto rozważyć mianserynę?

Marlena Sokół-Szawłowska — 2026-10-20

Zaburzenia snu występują u większości pacjentów z depresją i nie tylko pogarszają jakość życia, ale także zwiększają ryzyko utrzymywania się objawów, nawrotów choroby oraz gorszej odpowiedzi na leczenie. U chorych, u których mimo terapii SSRI utrzymują się bezsenność, lęk i niepełna poprawa kliniczna, warto rozważyć terapię skojarzoną z mianseryną. Dzięki odmiennemu mechanizmowi działania lek ten poprawia jakość snu, wykazuje właściwości przeciwlękowe i może zwiększać skuteczność leczenia przeciwdepresyjnego. Badania wskazują, że dodanie mianseryny do SSRI sprzyja większej redukcji objawów depresji, zwłaszcza bezsenności, napięcia lękowego i zahamowania psychoruchowego. Mianseryna nie uzależnia jak klasyczne leki nasenne, jednak jej stosowanie wymaga indywidualizacji ze względu na możliwość wystąpienia senności, zwiększenia apetytu i przyrostu masy ciała. Szczególnie korzystnym rozwiązaniem może być włączenie niewielkich dawek mianseryny wieczorem u pacjentów z depresją przebiegającą z utrzymującymi się zaburzeniami snu.

Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego w różnych populacjach. Dlaczego leki złożone, dlaczego skojarzenie telmisartanu, amlodypiny i hydrochlorotiazydu?

Jarosław Woroń — 2026-10-20

Racjonalna farmakoterapia skojarzona nadciśnienia tętniczego opiera się na zindywidualizowanym łączeniu leków hipotensyjnych. Optymalne leczenie nadciśnienia powinno być włączane na jak najwcześniejszym etapie choroby i zapewniać pacjentowi stabilną oraz długoterminową kontrolę ciśnienia tętniczego, co przekłada się na ograniczenie ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego i zgonu, które są powiązane z powikłaniami nieprawidłowego leczenia nadciśnienia tętniczego. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną jednym z najlepszych skojarzeń leków stosowanych w terapii nadciśnienia jest skojarzenie telmisartanu, amlodypiny i hydrochlorotiazydu.

Miejsce bisoprololu we współczesnej kardiologii

Olaf Zabłocki — 2026-10-20

Wiele wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego pozycjonuje β-adrenolityki jako leki o fundamentalnym znaczeniu w leczeniu pacjentów z niewydolnością serca z obniżoną frakcją wyrzutową, arytmiami serca (w tym z migotaniem przedsionków), przewlekłym zespołem wieńcowym, po zawale z dysfunkcją lewej komory oraz z nadciśnieniem tętniczym przy wskazaniach towarzyszących. Bisoprolol jako długo działający kardioselektywny β-adrenolityk łączy przewidywalny ujemny efekt chronotropowy, działanie przeciwniedokrwienne i korzystny profil farmakokinetyczny z możliwością stosowania raz na dobę. Dane kliniczne potwierdzają jego znaczenie w kontrolowaniu częstości rytmu serca, poprawieniu rokowania w stabilnej niewydolności serca z obniżoną frakcją wyrzutową oraz w leczeniu pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Doustna terapia zaburzeń erekcji - porównanie sildenafilu i tadalafilu

Bartosz J. Sapilak — 2026-10-20

W pracy omówiono mechanizm działania inhibitorów fosfodiesterazy piątej – leków szeroko wykorzystywanych w doustnej terapii zaburzeń erekcji. Podkreślono podstawowe różnice w ich działaniu i odmienności terapeutyczne. Omówienie koncentruje się głównie na dwóch najczęściej stosowanych substancjach czynnych, którymi pozostają sildenafil i tadalafil.

Tapentadol i tramadol w leczeniu bólu: podobieństwa, różnice i praktyczne znaczenie wyboru leku

Maja Copik — 2026-10-20

Tapentadol i tramadol są analgetykami o mieszanym mechanizmie działania, łączącym agonizm receptora μ z modulacją układu monoaminergicznego, jednak różnią się istotnie pod względem farmakodynamiki, farmakokinetyki oraz profilu interakcji. Tramadol, stosowany przede wszystkim w leczeniu bólu umiarkowanego, wymaga udziału CYP2D6 w powstawaniu aktywnego metabolitu i wykazuje działanie serotoninergiczne, co może przyczyniać się do zmienności odpowiedzi klinicznej oraz zwiększać ryzyko interakcji lekowych. Tapentadol, którego działanie nie zależy od aktywnego metabolitu, łączy agonizm receptora μ z hamowaniem wychwytu zwrotnego noradrenaliny i nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na wychwyt serotoniny. Jego profil farmakologiczny może mieć szczególne znaczenie w leczeniu przewlekłego bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego, zwłaszcza o charakterze mieszanym lub z komponentą neuropatyczną, a także u pacjentów stosujących wielolekową farmakoterapię. Oba leki wiążą się jednak z ryzykiem działań niepożądanych typowych dla opioidów, w tym sedacji, zaparć, depresji oddechowej, rozwoju tolerancji i zależności, dlatego wymagają indywidualnej oceny korzyści i ryzyka. Wybór między tramadolem a tapentadolem powinien uwzględniać charakter i nasilenie bólu, choroby współistniejące, stosowane leczenie oraz potencjalne interakcje farmakologiczne.

Porównanie rywaroksabanu i apiksabanu z innymi doustnymi lekami przeciwkrzepliwymi

Alicja Uberna — 2026-10-20

W niniejszym artykule omówiono doustne antykoagulanty nowej generacji (DOAC), ze szczególnym naciskiem na apiksaban i rywaroksaban. Przedstawiono ich zastosowania w wybranych sytuacjach klinicznych oraz różnice w zakresie mechanizmu działania i dawkowania. Zwrócono uwagę na istotne cechy obu leków, które mogą wpływać na wybór terapii. Rywaroksaban wyróżnia się możliwością stosowania raz na dobę, szerokim zakresem wskazań klinicznych, w tym unikalnym zastosowaniem w dawce naczyniowej, bezpiecznym wpływem na funkcję nerek. Jego ograniczeniem może być konieczność przyjmowania leku z posiłkiem w wyższych dawkach. Apiksaban natomiast charakteryzuje się wyjątkowo korzystnym profilem bezpieczeństwa, zwłaszcza w zakresie ryzyka powikłań krwotocznych, a także brakiem zależności wchłaniania od posiłku. Wadą może być konieczność stosowania leku dwa razy na dobę, choć niekiedy uważa się to za zaletę. Podkreślono również przydatność DOAC w leczeniu pacjentów z chorobami współistniejącymi oraz konieczność indywidualizacji terapii w zależności od chorego.

Cyklosporyna w praktyce klinicznej. Dwugłos dermatologa i psychiatry

Przemysław Pacan — 2026-10-20

Artykuł przedstawia interdyscyplinarne spojrzenie dermatologa i psychiatry na leczenie ciężkich postaci łuszczycy oraz atopowego zapalenia skóry. Podkreśla ugruntowaną pozycję cyklosporyny A, która dzięki szybkiemu działaniu immunomodulującemu skutecznie łagodzi stan zapalny i świąd, co bezpośrednio przekłada się na poprawę dobrostanu psychicznego i jakości życia pacjentów.

Doksazosyna w leczeniu objawów ze strony dolnych dróg moczowych związanych z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego. Aktualne dane kliniczne i opis przypadku

Aleksander Ślusarczyk — 2026-10-20

Objawy ze strony dolnych dróg moczowych (LUTS) związane z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego należą do najczęstszych schorzeń występujących u starzejących się mężczyzn i istotnie wpływają na jakość ich życia. Leki z grupy α1-adrenolityków pozostają podstawą leczenia farmakologicznego umiarkowanych i ciężkich LUTS, zapewniając szybkie zmniejszenie objawów fazy gromadzenia i opróżniania. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego wskazują na zbliżoną skuteczność poszczególnych przedstawicieli tej grupy leków i nie precyzują, który z α-adrenolityków powinien być preferowany przez klinicystów. Nieselektywne α-adrenolityki, takie jak doksazosyna, mają podobną skuteczność w redukcji LUTS z fazy mikcji i gromadzenia oraz w poprawie parametrów krzywej przepływu cewkowego jak tamsulozyna. Doksazosyna powoduje jednak mniejsze ryzyko zaburzeń ejakulacji niż tamsulozyna. Najnowsze dane pochodzące z metaanalizy sieciowej sugerują, że doksazosyna w dawce 4 mg w formule przedłużonego uwalniania (GITS) cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa oraz mniejszym ryzykiem przerwania terapii z powodu działań niepożądanych niż tamsulozyna 0,4 mg stosowana w formule OCAS. Wybór terapii powinien uwzględniać nie tylko skuteczność leczenia LUTS, lecz także współistniejące choroby, działania niepożądane i oczekiwania pacjenta dotyczące jakości życia.

Farmakokinetyka trójskładnikowych preparatów złożonych stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Profile substancji czynnych po podaniu doustnym a całodobowa kontrola ciśnienia

Wioletta Dyrla — 2026-10-20

Trójskładnikowe preparaty złożone (SPC) łączą w jednej tabletce substancje o odmiennych profilach farmakokinetycznych. W pracy omówiono trzy zestawienia stosowane w terapii nadciśnienia tętniczego: peryndopryl z argininą + indapamid + amlodypina, telmisartan + amlodypina + hydrochlorotiazyd oraz amlodypina + walsartan + hydrochlorotiazyd. Dla każdej substancji przedstawiono Tmax, okres półtrwania, biodostępność, charakterystykę wchłaniania i eliminacji, wpływ posiłku oraz czas do osiągnięcia stanu stacjonarnego, a także modelowe krzywe stężenia w czasie po dawce pojedynczej i podczas podawania wielokrotnego. W każdym z zestawień widoczna jest ta sama zasada komplementarności kinetycznej: składnik o krótkim T_max odpowiada za szybki początek działania, a składnik o długim okresie półtrwania – za utrzymanie ekspozycji do końca 24-godzinnego odstępu między dawkami.

Escitalopram ODT - skuteczne leczenie depresji i zaburzeń lękowych. Którzy pacjenci mogą odnieść największą korzyść z tej postaci leku?

Marlena Sokół-Szawłowska — 2026-10-20

Wstęp: Depresja i zaburzenia lękowe często stanowią istotne wyzwanie diagnostyczne w podstawowej opiece zdrowotnej, ponieważ mogą manifestować się niespecyficznymi objawami somatycznymi, m.in. kołataniem serca, dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, napięciem mięśniowym oraz uczuciem przeszkody w gardle czy trudnościami w połykaniu.

Cel: Przedstawienie miejsca escitalopramu w leczeniu depresji i wybranych zaburzeń lękowych oraz omówienie potencjalnych korzyści wynikających z zastosowania postaci ODT u pacjentów, u których konwencjonalna forma doustna stanowi barierę w rozpoczęciu lub kontynuowaniu farmakoterapii.

Opis: Omówiono mechanizm działania, skuteczność i profil tolerancji escitalopramu oraz specyfikę tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej. Przedstawiono przykładowych pacjentów spotykanych w praktyce POZ, w tym osoby z nasilonymi objawami somatycznymi lęku, trudnościami w połykaniu tabletek oraz potrzebą uproszczenia sposobu przyjmowania leku. Podkreślono znaczenie różnicowania objawów psychicznych i somatycznych oraz indywidualizacji farmakoterapii.

Wnioski: Escitalopram stanowi skuteczną opcję leczenia depresji i wybranych zaburzeń lękowych. Postać ODT może być użyteczną alternatywą u odpowiednio dobranych pacjentów, szczególnie w przypadku trudności z połykaniem lub nieakceptowania klasycznej postaci tabletki. Dobór postaci farmaceutycznej powinien uwzględniać stan kliniczny, bezpieczeństwo, preferencje pacjenta i możliwość regularnego stosowania terapii.

Pięć profili pacjentów, u których warto rozważyć terapię bupropionem. Praktyczne pozycjonowanie leku w świetle aktualnych danych

Dominika Dudek — 2026-10-20

Wybór leku przeciwdepresyjnego powinien uwzględniać nie tylko jego skuteczność, lecz także profil objawów, współchorobowość, działania niepożądane i preferencje pacjenta. Bupropion wyróżnia się mechanizmem związanym głównie z modulacją przekaźnictwa noradrenergicznego i dopaminergicznego oraz korzystnym profilem klinicznym: niewielkim ryzykiem dysfunkcji seksualnych, neutralnym lub korzystnym wpływem na masę ciała, brakiem typowego działania sedatywnego i możliwością zastosowania u osób uzależnionych od nikotyny.

Nowsze dane pozwalają lepiej pozycjonować bupropion wobec innych leków przeciwdepresyjnych. W dużym badaniu obejmującym ponad 183 tys. osób powodował on najmniejszy przyrost masy ciała spośród ośmiu często stosowanych antydepresantów. Zaburzenia orgazmu występowały blisko dwukrotnie rzadziej niż podczas leczenia escitalopramem, a w terapii uzależnienia od nikotyny bupropion zwiększa prawdopodobieństwo długoterminowej abstynencji w porównaniu z placebo. Jest także jedynym lekiem przeciwdepresyjnym mającym w USA swoiste wskazanie do profilaktyki sezonowych epizodów dużej depresji. W artykule omówiono pięć praktycznych profili pacjentów, u których warto rozważyć bupropion – chorych: z depresją i otyłością lub zespołem metabolicznym, z zaburzeniami funkcji seksualnych, z uzależnieniem od nikotyny, z depresją sezonową oraz z częściową odpowiedzią na dotychczasowe leczenie. Przedstawiono również jego potencjalne zastosowanie u dorosłych z ADHD oraz najważniejsze zasady bezpieczeństwa terapii.

Lamotrygina - czego jeszcze o niej nie wiemy? Nieoczywiste zastosowania leku na podstawie przypadków klinicznych

Anna Z. Antosik-Wójcińska — 2026-10-20

Lamotrygina jest lekiem przeciwpadaczkowym i normotymicznym szeroko stosowanym w neurologii i psychiatrii, zarówno w podstawowym wskazaniu neurologicznym – leczeniu padaczki, jak i podstawowym wskazaniu psychiatrycznym – leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej. Działanie normotymiczne lamotryginy polega na zapobieganiu nawrotom depresji i manii oraz stabilizacji szybkiej zmiany faz. W ostrych epizodach depresyjnych lek może być szczególnie przydatny z uwagi na dodatkowe działanie przeciwdepresyjne. Poza tymi wskazaniami istnieje jednak szereg innych sytuacji, w których zastosowanie lamotryginy może przynieść korzyści kliniczne. W artykule przedstawimy zatem zastosowania lamotryginy, omawiając zarówno poszczególne przypadki kliniczne, jak i odnosząc się do piśmiennictwa oraz wyników badań potwierdzających jej skuteczność w danym wskazaniu. Podkreślamy, że przypadki kliniczne dotyczą zastosowań off-label, które wymagają uzasadnienia medycznego i odpowiedniego udokumentowania w dokumentacji pacjenta, a także przekazania pacjentowi pełnej informacji o możliwych korzyściach i ryzyku oraz uzyskania jego zgody. Pomimo że wskazania te nie są wskazaniami rejestracyjnymi leku, zdecydowaliśmy się je omówić ze względu na liczne dowody naukowe potwierdzające skuteczność jego zastosowania w tych wskazaniach, a także własne obserwacje z praktyki klinicznej.

Praktyczne zastosowanie preparatu zawierającego maślan sodu, probiotyki i prebiotyk – u których pacjentów warto rozważyć wsparcie bariery jelitowej i mikrobioty?

Dorota Waśko-Czopnik — 2026-08-24

Dyskutowany w ostatnich latach problem zaburzeń mikrobioty i stabilności bariery jelitowej wiąże się z pytaniem o wskazania do suplementacji zarówno probiotykiem, prebiotykiem, jak i preparatami maślanu sodu. Jego rola w regeneracji i utrzymaniu integralności bariery jelitowej i – co za tym idzie – korzystnego profilu zasiedlających bakterii ma kardynalne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania jelita grubego. Zaburzenia tego układu prowadzą do nieprawidłowości w funkcjonowaniu jelit, zwłaszcza zaburzeń osi mózgowo-trzewnej (DGBI, disorders of gut-brain interaction, według Kryteriów rzymskich V, wcześniej – zespołu jelita nadwrażliwego). Nie bez znaczenia jest przyjmowanie antybiotyków z różnych wskazań czy innych leków w terapii przewlekłej, które niekorzystnie wpływają na mikrobiotę jelitową. Przedstawione najczęstsze sytuacje kliniczne nakreślają jedne ze wskazań do praktycznego zastosowania probiotyku, prebiotyku i maślanu sodu.