MS Report

Współpraca okulisty i neurologa w przypadku zaburzeń widzenia u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym

Anna Jamroz-Wiśniewska — 2025-09-30

Zgodnie z najnowszą rewizją kryteriów McDonalda z 2024 r. nerw wzrokowy został włączony jako nowa, piąta lokalizacja zmian typowych dla stwardnienia rozsianego. Umożliwia to szybsze stwierdzenie rozsiania w przestrzeni i postawienie ostatecznego rozpoznania choroby, co pozwala na szybsze rozpoczęcie leczenia modulującego przebieg choroby u pacjenta ze stwardnieniem rozsianym. Ponieważ w tej grupie chorych często dochodzi do zajęcia nerwu II (u 25–30% pacjentów jako pierwszy objaw w klinicznie izolowanym zespole objawów, a u 70% w dalszym przebiegu choroby), możliwe będzie uwzględnienie zmian zapalnych nerwu wzrokowego (w badaniu metodą obrazowania rezonansu magnetycznego), ścieńczenia warstw siatkówki (w badaniu optycznej tomografii koherencyjnej) i wydłużenia latencji potencjału P100 (w badaniu wzrokowych potencjałów wywołanych) jako wykładników zajęcia drogi wzrokowej w przebiegu procesu demielinizacyjnego ośrodkowego układu nerwowego. Ocena okulistyczna wraz z oceną ścieńczenia warstw siatkówki w badaniu optycznej tomografii koherencyjnej jest istotna z punktu widzenia neurologów ze względu na diagnostykę różnicową i możliwość monitorowania skuteczności leczenia. Leki o wysokiej skuteczności stosowane w terapii stwardnienia rozsianego w większym stopniu zapobiegają ścieńczeniu warstw siatkówki i neurodegeneracji nerwu wzrokowego niż leki o umiarkowanej skuteczności.

Rola urologa w leczeniu pacjentów ze stwardnieniem rozsianym

Jacek Zostawa — 2025-06-30

Zaburzenia ze strony układu moczowego występują u większości pacjentów z rozpoznanym stwardnieniem rozsianym i stanowią istotny element wpływający na jakość życia, aktywność zawodową i dobrostan psychiczny chorych. Współpraca neurologa z urologiem jest kluczowa – pozwala bowiem nie tylko skutecznie leczyć objawy, lecz także zapobiegać poważnym powikłaniom, takim jak zakażenia układu moczowego czy uszkodzenie nerek.

W artykule przedstawiono dyskusję neurologa z urologiem na temat najnowszych wytycznych European Association of Urology (EAU) 2025 w zakresie neurourologii. Rozmówcy zwrócili w niej uwagę na aktualne zasady diagnostyki, leczenia farmakologicznego i interwencyjnego oraz profilaktykę infekcji i uszkodzenia górnych dróg moczowych.

Zaburzenia hormonalne u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym

Iwona Rościszewska-Żukowska — 2025-06-30

Stwardnienie rozsiane (SM, sclerosis multiplex) to przewlekła zapalno-neurodegeneracyjna choroba ośrodkowego układu nerwowego o podłożu autoimmunologicznym, w której hormony płciowe odgrywają istotną rolę już od początku choroby i mają wpływ na jej przebieg. Z drugiej strony, u pacjentów z SM częściej obserwuje się zaburzenia hormonalne ze strony tarczycy, zwłaszcza w przebiegu choroby Hashimoto.

SM występuje częściej u kobiet, a hormony płciowe, zwłaszcza estrogeny i progesteron, modulują aktywność choroby w różnych etapach życia, w tym w ciąży i menopauzie. Zaburzenia hormonalne, takie jak hiperprolaktynemia, nieregularne miesiączki i choroby tarczycy, mogą wpływać na przebieg SM oraz odpowiedź immunologiczną. Hormonalna terapia zastępcza, estrogeny i doustna antykoncepcja mogą mieć efekt ochronny, ale wymagają indywidualnej oceny, ponieważ hormony znacząco wpływają na aktywność choroby, postęp niepełnosprawności i jakość życia pacjentów.

Przeciwciała anty-CD20 w leczeniu stwardnienia rozsianego – mechanizm działania, wpływ na obraz kliniczny i odpowiedź immunologiczną

Kamila Żur-Wyrozumska — 2025-06-30

Uzyskane w ostatnich latach wyniki badań nad patogenezą stwardnienia rozsianego wykazały istotną rolę limfocytów B w rozwoju procesu chorobowego u pacjentów. Stwierdzono podwyższoną aktywność limfocytów prozapalnych B. W tym samym czasie w terapii modyfikującej przebieg stwardnienia rozsianego znalazły zastosowanie przeciwciała monoklonalne anty-CD20 skierowane przeciwko komórkom B: rytuksymab, ublituksymab, okrelizumab oraz ofatumumab (jako zatwierdzone terapie lub leczenie off label). Mimo wspólnego punktu uchwytu leki te różnią się budową molekularną, dominującym mechanizmem działania prowadzącym do deplecji limfocytów B oraz właściwościami klinicznymi, co może wpływać na postępowanie terapeutyczne. W poniższej pracy przeprowadzamy przegląd informacji dotyczących roli limfocytów B i terapii anty-CD20 w zależności od budowy molekularnej, wpływu na układ immunologiczny oraz implikacji klinicznych.