Neuroprotekcja w jaskrze: przegląd dostępnych metod Artykuł przeglądowy

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

PDF (English) PDF


Opublikowane: lut 3, 2026
DOI: https://doi.org/10.24292/01.OT.210126
Słowa kluczowe:
neuroprotekcja, jaskra, inhibitory kinazy Rho, brymonidyna, memantyna, cytykolina, statyny, blokery kanału wapniowego, czynniki neurotroficzne, kanabinoidy, antyoksydanty, Ginkgo biloba, melatonina, hupercyna A, komórki macierzyste

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Laura Sikorska
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie
https://orcid.org/0009-0009-5326-779X
Paulina Pudło
Wydział Lekarski, Collegium Medicum Uniwersytetu Rzeszowskiego
https://orcid.org/0009-0006-9440-6061
Anna Koman
Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie (UCH)
https://orcid.org/0009-0009-6999-8407
Monika Czekalska
Szpital Kliniczny nr 1, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
https://orcid.org/0009-0004-7091-5369
Weronika Worosz
Okręgowy Szpital Kliniczny im. Św. Jadwigi nr 2 w Rzeszowie
https://orcid.org/0009-0008-5284-1633
Martyna Bukowiec
Szpital Kliniczny nr 1, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
https://orcid.org/0009-0007-2901-9230
Luiza Łabuzińska
Szpital Kliniczny nr 1, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
https://orcid.org/0009-0004-7404-1662
Karolina Szałata
Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Jana Mikulicza-Radeckiego we Wrocławiu
https://orcid.org/0009-0006-0042-0082
Angela Ćwil
Szpital im. Mikołaja Kopernika w Łodzi
https://orcid.org/0009-0006-9680-9606
Żaneta Elżbieta Kipias
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie
https://orcid.org/0009-0004-3768-3981
Kacper Sukiennicki
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie
https://orcid.org/0009-0003-6864-4996
Mikołaj Asztabski
Wydział Lekarski, Collegium Medicum Uniwersytetu Rzeszowskiego
https://orcid.org/0009-0009-3286-4632

Abstrakt

Jaskra to postępująca neuropatia nerwu wzrokowego, która nieleczona prowadzi do nieodwracalnej ślepoty. Schorzenie to zajmuje drugie miejsce na świecie wśród przyczyn trwałej utraty wzroku. Choć podstawowym celem leczenia jest obniżenie ciśnienia śródgałkowego, to coraz większą uwagę zwraca się na strategie neuroprotekcyjne, mające na celu ochronę komórek zwojowych siatkówki przed degeneracją. Celem niniejszej pracy jest przegląd dostępnych metod neuroprotekcji w jaskrze. Omówiono w niej zarówno farmakologiczne podejścia, obejmujące inhibitory kinazy Rho, antagonistów glutaminianu (memantynę, cytykolinę), agonistów receptorów adrenergicznych (brymonidynę), statyny, czynniki neurotroficzne, antyoksydanty, kanabinoidy, preparaty roślinne (Ginkgo biloba, hupercyna A), jak i nowoczesne terapie oparte na komórkach macierzystych. Uwzględniono również mechanizmy działania tych substancji oraz aktualny stan badań klinicznych. Choć wiele z opisanych metod uzyskało obiecujące wyniki w modelach eksperymentalnych, to skuteczność kliniczna większości interwencji pozostaje przedmiotem dalszych badań.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Jak cytować
1.
Sikorska L, Pudło P, Koman A, Czekalska M, Worosz W, Bukowiec M, Łabuzińska L, Szałata K, Ćwil A, Kipias Żaneta E, Sukiennicki K, Asztabski M. Neuroprotekcja w jaskrze: przegląd dostępnych metod. Ophthatherapy [Internet]. 3 luty 2026 [cytowane 30 maj 2026];12(4). Dostępne na: https://www.journalsmededu.pl/index.php/ophthatherapy/article/view/3263
Numer
Tom 12 Nr 4 (2025)
Dział
Leczenie zachowawcze
Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Copyright: Medical Education sp. z o.o. License allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.

Address reprint requests to: Medical Education, Marcin Kuźma (marcin.kuzma@mededu.pl)

Bibliografia

1. Thomas NM, Nagrale P. Rho Kinase Inhibitors as a Neuroprotective Pharmacological Intervention for the Treatment of Glaucoma. Cureus. 2022; 14(8): e28445. http://doi.org/10.7759/cureus.28445.
2. Doozandeh A, Yazdani S. Neuroprotection in glaucoma. J Ophthalmic Vis Res. 2016; 11: 209-20. http://doi.org/10.4103/2008-322X.183923.
3. Yamamoto K, Maruyama K, Himori N et al. The novel Rho kinase (ROCK) inhibitor K-115: a new candidate drug for neuroprotective treatment in glaucoma. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2014; 55: 7126-36.
4. Skopiński P, Radomska-Leśniewska DM, Izdebska J et al. New perspectives of immunomodulation and neuroprotection in glaucoma. Cent Eur J Immunol. 2021; 46(1): 105-10. http://doi.org/10.5114/ceji.2021.104329.
5. Boia R, Ruzafa N, Aires ID et al. Neuroprotective Strategies for Retinal Ganglion Cell Degeneration: Current Status and Challenges Ahead. Int J Mol Sci. 2020; 21(7): 2262. http://doi.org/10.3390/ijms21072262.
6. Maguire G, Eubanks C, Ayoub G. Neuroprotection of retinal ganglion cells in vivo using the activation of the endogenous cannabinoid signaling system in mammalian eyes. Neuronal Signal. 2022; 6(1): NS20210038. http://doi.org/10.1042/NS20210038.
7. Martucci A, Mancino R, Cesareo M et al. Combined use of coenzyme Q10 and citicoline: A new possibility for patients with glaucoma. Front Med (Lausanne). 2022; 9: 1020993. http://doi.org/10.3389/fmed.2022.1020993.
8. Mastropasqua L, Agnifili L, Ferrante C et al. Citicoline/Coenzyme Q10/Vitamin B3 Fixed Combination Exerts Synergistic Protective Effects on Neuronal Cells Exposed to Oxidative Stress. Nutrients. 2022; 14(14): 2963. http://doi.org/10.3390/nu14142963.
9. Kuo CY, Liu CJ. Neuroprotection in Glaucoma: Basic Aspects and Clinical Relevance. J Pers Med. 2022; 12(11): 1884. http://doi.org/10.3390/jpm12111884.
10. Inman DM, Lambert WS, Calkins DJ et al. α-Lipoic acid antioxidant treatment limits glaucoma-related retinal ganglion cell death and dysfunction. PLoS One. 2013; 8(6): e65389. http://doi.org/10.1371/journal.pone.0065389.
11. Yu P, Dong WP, Tang YB et al. Huperzine A lowers intraocular pressure via the M3 mAChR and provides retinal neuroprotection via the M1 mAChR: a promising agent for the treatment of glaucoma. Ann Transl Med. 2021; 9(4): 332. http://doi.org/10.21037/atm-20-8093.
12. Alkozi HA, Navarro G, Franco R et al. Melatonin and the control of intraocular pressure. Prog Retin Eye Res. 2020; 75: 100798. http://doi.org/10.1016/j.preteyeres.2019.100798.
13. Wang C, An Y, Xia Z et al. The neuroprotective effect of melatonin in glutamate excitotoxicity of R28 cells and mouse retinal ganglion cells. Front Endocrinol (Lausanne). 2022; 13: 986131. http://doi.org/10.3389/fendo.2022.986131.
14. Alkozi HA, Navarro G, Franco R et al. Melatonin and the control of intraocular pressure. Prog Retin Eye Res. 2020; 75: 100798. http://doi.org/10.1016/j.preteyeres.2019.100798.
15. Wang LH, Huang CH, Lin IC. Advances in Neuroprotection in Glaucoma: Pharmacological Strategies and Emerging Technologies. Pharmaceuticals (Basel). 2024; 17(10): 1261. http://doi.org/10.3390/ph17101261.
16. Tsuruga H, Murata H, Araie M et al. Neuroprotective effect of the calcium channel blocker nilvadipine on retinal ganglion cell death in a mouse ocular hypertension model. Heliyon. 2023; 9(3): e13812. http://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e13812.