Alergiczne zapalenie spojówek. Jak łagodzić objawy. Punkt widzenia alergologa i okulisty Artykuł przeglądowy
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Abstrakt
Alergiczne choroby narządu wzroku (AO), takie jak sezonowe (SAC) i całoroczne (PAC) alergiczne zapalenie spojówek, są powszechne, szacowane na 14–45% populacji ogólnej, a jednocześnie często niedodiagnozowane i niewłaściwie leczone. Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i obecności takich objawów jak świąd, łzawienie, przekrwienie, wodnista wydzielina, dyskomfort, oraz badaniu przedmiotowym. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić zakażenia, zwłaszcza wirusowe. W diagnostyce pomocne jest wykonanie punktowych testów skórnych i/lub swoistych IgE w celu identyfikacji alergenu i ewentualnego wdrożenia swoistej immunoterapii, jedynego leczenia przyczynowego. Leczenie objawowe AO jest stopniowe, a jego celami są kontrola objawów i poprawa jakości życia. Pierwszy krok to unikanie alergenów i działania niefarmakologiczne (zimne okłady, sztuczne łzy – najlepiej bez konserwantów). W łagodnych i umiarkowanych postaciach skuteczny może być preparat łączący ektoinę i kwas hialuronowy, który stabilizuje film łzowy i zmniejsza stan zapalny, będąc bezpieczny dla dzieci, kobiet w ciąży i osób używających soczewki kontaktowe. Drugi krok obejmuje leki miejscowe (blokujące receptor H1 i stabilizatory komórek tucznych) oraz doustne leki przeciwhistaminowe II generacji (LH1). Azelastyna (miejscowo) zasługuje na uwagę ze względu na silne powinowactwo do receptorów H1 i podwójny mechanizm przeciwalergiczny (szybka ulga, wygodne dawkowanie). Doustne LH1 zaleca się rozpocząć 2 tygodnie przed sezonem pylenia w SAC. W cięższych przypadkach (trzeci krok) stosuje się miejscowe glikokortykosteroidy (GKS), zawsze pod kontrolą okulisty. Maść z octanem fludrokortyzonu jest jedynym GKS w tej postaci zarejestrowanym do leczenia alergicznego zapalenia spojówek i powiek. Donosowe GKS mogą łagodzić objawy oczne przez odruch nosowo-oczny, zwłaszcza przy współistniejącym ANN. W SAC i PAC konsultacja okulistyczna nie jest zazwyczaj wymagana, ale w innych postaciach AO współpraca jest niezbędna.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Copyright: Medical Education sp. z o.o. License allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Address reprint requests to: Medical Education, Marcin Kuźma (marcin.kuzma@mededu.pl)
Bibliografia
2. Takamura E, Uchio E, Ebihara N et al. Japanese guidelines for allergic conjunctival diseases 2017. Allergol Int. 2017; 66(2): 220-9.
3. Fauquert J-L. Diagnosing and managing allergic conjunctivitis in childhood: The allergist’s perspective. Pediatr Allergy Immunol. 2019; 30: 405-14.
4. Gokhale NS. Current perspectives on topical antiallergics. Indian J Ophthalmol. 2025; 73(4): 521-5.
5. Sybilski AJ. Alergiczne choroby oczu – słabo to widzę! In: Sybilski AJ. Choroby alergiczne u dzieci. Medical Education, Warszawa 2018: 59-67.
6. Bogacka E, Górski P, Groblewska A et al. Polski konsensus diagnostyki i leczenia alergicznych chorób narządu wzroku. Alergia Astma Immunologia. 2009; 15(2): 75-86.
7. Leonardi A, Quintieri L, Presa IJ et al. Allergic Conjunctivitis Management: Update on Ophthalmic Solutions. Curr Allergy Asthma Rep. 2024; 24(7): 347-60.
8. Leonardi A, Silva D, Perez Formigo D et al. Management of ocular allergy. Allergy. 2019; 74(9): 1611-30.
9. Mrukwa-Kominek E. Znaczenie ektoiny w leczeniu alergii ocznej. Ophthalmol J. 2016; 1 (Supl 1): 1-3.
10. Salapatek AM, Werkhauser N, Ismail B et al. Effects of ectoine containing nasal spray and eye drops on symptoms of seasonal allergic conjunctivitis. Clin Transl Allergy. 2021; 11: e12006.
11. Clinicltrials.gov. Evaluation of the safety and efficacy of Ectoin Allergy Nasal Spray and Ectoin Allergy Eye Drops in the treatment of seasonal allergic rhinitis (SAR) in children and adolescents: a multicentre, double-blind, randomized, placebo controlled, parallel group clinical investigation.
12. Ciprandi G, Buscaglia S, Catrullo A et al. Azelastine eye drops reduce and prevent allergic conjunctival reaction and exert antiallergic activity. Clin Exp Allergy 1997; 27: 182-91.
13. Horak F, Berger UE, Menapace R. Dose-dependent protection by azelastine eye drops against pollen-induced allergic conjunctivitis. A double-blind placebo-controlled study. Arzneimittelforschung. 1998; 48: 379-84.
14. Ciprandi G, Cosentino C, Milanese M et al. Rapid anti-inflammatory action of azelastine eyedrops for ongoing allergic reactions. Ann Allergy Asthma Immunol. 2003; 90: 434-8.
15. Nazarov O, Petzold U, Haase H et al. Azelastine eye drops in the treatment of perennial allergic conjunctivitis. Arzneimittelforschung. 2003; 53(3): 167-73.
16. Bielory L, Buddiga P, Bigelson S. Ocular allergy treatment comparisons: azelastine and olopatadine. Curr Allergy Asthma Rep. 2004; 4: 320-5.
17. Kempuraj D, Huang M, Kandere K et al. Azelastine is more potent than olopatadine in inhibiting interleukin-6 and tryptase release from human umbilical cord blood-derived cultured mast cells. Ann Allergy Asthma Immunol. 2002; 88(5): 501-6.
18. Groblewska A. Alergiczne zapalenie brzegów powiek – wybrane zagadnienia. Przegląd Okulistyczny. 2019; 16(3): 1-2.