Wpływ hemodializy na ciśnienie wewnątrzgałkowe i ciśnienie perfuzji oka: przegląd interdyscyplinarny Artykuł przeglądowy

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

PDF (English) PDF


Opublikowane: wrz 18, 2026
DOI: https://doi.org/10.24292/01.OT.110926
Słowa kluczowe:
ciśnienie wewnątrzgałkowe, ciśnienie perfuzji oka, hemodializa, schyłkowa niewydolność nerek, leczenie nerkozastępcze

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Sviatlana Filitaryna
Szpital Specjalistyczny im. dr. Tytusa Chałubińskiego w Radomiu
https://orcid.org/0009-0003-8897-0254
Monika Wiatr
Szpital Specjalistyczny im. dr. Tytusa Chałubińskiego w Radomiu
https://orcid.org/0009-0000-2038-3174
Magda Marciniak
Szpital Specjalistyczny im. dr. Tytusa Chałubińskiego w Radomiu
https://orcid.org/0009-0005-4016-6536
Cezary Orzechowski
Warszawski Uniwersytet Medyczny
https://orcid.org/0009-0008-1265-311X
Michał Gutowski
Warszawski Uniwersytet Medyczny
https://orcid.org/0009-0006-7865-8736
Monika Kałwak
Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji im. sierż. Grzegorza Załogi, Katowice
https://orcid.org/0009-0000-4244-3086
Aleksandra Foryś
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu
https://orcid.org/0009-0008-7983-1443
Wojciech Wojas
Akademia Medyczna im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie
https://orcid.org/0009-0007-4295-0599
Justyna Żabicka
Akademia Medyczna im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie
https://orcid.org/0009-0002-0612-0938
Kinga Lichtarska
Szpital św. Elżbiety, Grupa LUX MED
https://orcid.org/0009-0004-9319-8323
Patryk Dłubis
Szpital Miejski w Gliwicach Sp. z o.o.
https://orcid.org/0009-0009-2952-6675

Abstrakt

Hemodializa jest najszerzej stosowaną metodą leczenia nerkozastępczego i może powodować zmiany ciśnienia wewnątrzgałkowego. Klinicznie istotny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego związany z hemodializą opisywano przede wszystkim u pacjentów z upośledzonym odpływem cieczy wodnistej, w tym w oczach z wąskim lub zamkniętym kątem przesączania, w przebiegujaskry pierwotnej lub wtórnej (zwłaszcza neowaskularnej i pseudoeksfoliacyjnej). Za jeden z głównych mechanizmów podwyższenia ciśnienia wewnątrzgałkowego uważa się niezsynchronizowany spadek osmolalności krwi i płynów wewnątrzgałkowych, prowadzący do powstania przejściowego gradientu osmotycznego i przemieszczania się płynu do wnętrza gałki ocznej. Równocześnie hemodializa może wpływać na ciśnienie perfuzji oka, a jego obniżenie zwiększa podatność nerwu wzrokowego na uszkodzenie nawet przy prawidłowych wartościach ciśnienia wewnątrzgałkowego. Wahania obu parametrów są klinicznie istotnym, niedostatecznie rozpoznanym zagrożeniem dla pacjentów z grupy ryzyka. Przedstawione w pracy dane podkreślają znaczenie interdyscyplinarnej współpracy nefrologa i okulisty, a istniejące luki w wiedzy uzasadniają dalsze badania w tym kierunku.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Jak cytować
1.
Filitaryna S, Wiatr M, Marciniak M, Orzechowski C, Gutowski M, Kałwak M, Foryś A, Wojas W, Żabicka J, Lichtarska K, Dłubis P. Wpływ hemodializy na ciśnienie wewnątrzgałkowe i ciśnienie perfuzji oka: przegląd interdyscyplinarny. Ophthatherapy [Internet]. 18 wrzesień 2026 [cytowane 23 wrzesień 2026];00:A1109. Dostępne na: https://www.journalsmededu.pl/index.php/ophthatherapy/article/view/3498
Numer
Ahead of print
Dział
Diagnostyka
Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Copyright: Medical Education sp. z o.o. License allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.

Address reprint requests to: Medical Education, Marcin Kuźma (marcin.kuzma@mededu.pl)

Bibliografia

1. Hu J, Bui KM, Patel KH et al. Effect of hemodialysis on intraocular pressure and ocular perfusion pressure. JAMA Ophthalmol. 2013; 131(12): 1525-31. https://doi.org/10.1001/jamaophthalmol.2013.5599.
2. Sitprija V, Holmes JH. Preliminary observations on the change in intracranial pressure and intraocular pressure during hemodialysis. Trans Am Soc Artif Intern Organs. 1962; 8: 300-8. https://doi.org/10.1097/00002480-196204000-00061.
3. Sitprija V, Holmes JH, Ellis PP. Changes in intraocular pressure during hemodialysis. Invest Ophthalmol. 1964; 3: 273-84.
4. Levy J, Tovbin D, Lifshitz T et al. Intraocular pressure during haemodialysis: a review. Eye (Lond). 2005; 19(12): 1249-56. https://doi.org/10.1038/sj.eye.6701755.
5. Chen SH, Lu DW, Ku WC et al. Changes in intraocular pressure during hemodialysis: a meta-analysis. J Glaucoma. 2021; 30(9): 866-73. https://doi.org/10.1097/IJG.0000000000001842.
6. Tawara A, Kobata H, Fujisawa K et al. Mechanism of intraocular pressure elevation during hemodialysis. Curr Eye Res. 1998; 17(4): 339-47. https://doi.org/10.1080/02713689808951214.
7. Maja AK, Lewis CY, Steffen E et al. Increased intraocular pressure during hemodialysis: ocular dialysis disequilibrium. Kidney Med. 2022; 4(9): 100526. https://doi.org/10.1016/j.xkme.2022.100526.
8. Herman JE, Kanda P, Akbari A et al. Case report: recurrent intraocular pressure elevation during hemodialysis in a patient with pseudoexfoliation glaucoma. Front Ophthalmol. 2025; 5: 1658649. https://doi.org/10.3389/fopht.2025.1658649.
9. Lim CC, Lee CY, Huang FC et al. Risk of glaucoma in patients receiving hemodialysis and peritoneal dialysis: a nationwide population-based cohort study. Int J Environ Res Public Health. 2020; 17(18): 6774. https://doi.org/10.3390/ijerph17186774.
10. Roskal-Wałek J, Gołębiewska J, Mackiewicz J et al. Global view of ocular parameter changes induced by a single hemodialysis session. J Clin Med. 2026; 15(2): 592. https://doi.org/10.3390/jcm15020592.
11. Lee K, Park S, Tantisattamo E et al. Factors influencing intraocular pressure elevation during hemodialysis. Transl Vis Sci Technol. 2026; 15(5): 7. https://doi.org/10.1167/tvst.15.5.7.
12. Burn RA. Intraocular pressure during haemodialysis. Br J Ophthalmol. 1973; 57(7): 511-3. https://doi.org/10.1136/bjo.57.7.511.
13. Ramsell JT, Ellis PP, Paterson CA. Intraocular pressure changes during hemodialysis. Am J Ophthalmol. 1971; 72(5): 926-30. https://doi.org/10.1016/0002-9394(71)91690-4.
14. Leiba H, Oliver M, Shimshoni M et al. Intraocular pressure fluctuations during regular hemodialysis and ultrafiltration. Acta Ophthalmol (Copenh). 1990; 68(3): 320-2. https://doi.org/10.1111/j.1755-3768.1990.tb01930.x.
15. Kilavuzoglu AEB, Yurteri G, Guven N et al. The effect of hemodialysis on intraocular pressure. Adv Clin Exp Med. 2018; 27(1): 105-10. https://doi.org/10.17219/acem/68234.
16. Tokuyama T, Ikeda T, Sato K. Effect of plasma colloid osmotic pressure on intraocular pressure during haemodialysis. Br J Ophthalmol. 1998; 82(7): 751-3. https://doi.org/10.1136/bjo.82.7.751.
17. Doshiro A, Ban Y, Kobayashi L et al. Intraocular pressure change during hemodialysis. Am J Ophthalmol. 2006; 142(2): 337-9. https://doi.org/10.1016/j.ajo.2006.03.017.
18. Chelala E, Dirani A, Fadlallah A et al. Effect of hemodialysis on visual acuity, intraocular pressure, and macular thickness in patients with chronic kidney disease. Clin Ophthalmol. 2015; 9: 109-14. https://doi.org/10.2147/OPTH.S74481.
19. Dinc UA, Ozdek S, Aktas Z et al. Changes in intraocular pressure, and corneal and retinal nerve fiber layer thickness during hemodialysis. Int Ophthalmol. 2010; 30(4): 337-40. https://doi.org/10.1007/s10792-009-9339-2.
20. Samsudin A, Mimiwati Z, Soong T et al. Effect of haemodialysis on intraocular pressure. Eye (Lond). 2010; 24(1): 70-3. https://doi.org/10.1038/eye.2009.33.
21. Saavedra-Fuentes N, Pérez-Grovas H, Navarrete R et al. Intraocular pressure changes during hemodialysis or hemodiafiltration in endstage renal disease patients. Ther Apher Dial. 2018; 22(6): 624-9. https://doi.org/10.1111/1744-9987.12707.
22. Wang F, Wang L, Yu Z et al. Effects of hemodialysis on intraocular pressure and ocular biological parameters in different angle structures. Dis Markers. 2022; 2022: 9261653. https://doi.org/10.1155/2022/9261653.
23. Sarr IL, Sakho B, Guisse EHCD et al. Effects of hemodialysis on intraocular pressure and ocular perfusion pressure. Cureus. 2024; 16(4): e59138. https://doi.org/10.7759/cureus.59138.
24. Hendricks TM, Quist TS, Wang K et al. Effect of hemodialysis on glaucoma patients. Clin Ophthalmol. 2025; 19: 827-34. https://doi.org/10.2147/OPTH.S513421.
25. De Marchi S, Cecchin E, Tesio F. Intraocular pressure changes during hemodialysis: prevention of excessive dialytic rise and development of severe metabolic acidosis following acetazolamide therapy. Ren Fail. 1989; 11(2-3): 117-24. https://doi.org/10.3109/08860228909066953.
26. Kozina EV, Balashova PM, Ivliev SV. Intraocular pressure, eye pain and hemodialysis. Russ Ophthalmol J. 2022; 15(1): 140-5. https://doi.org/10.21516/2072-0076-2022-15-1-140-145.
27. Tovbin D, Belfair N, Shapira S et al. High postdialysis urea rebound can predict intradialytic increase in intraocular pressure in dialysis patients with lowered intradialytic hemoconcentration. Nephron. 2002; 90(2): 181-7. https://doi.org/10.1159/000049040.
28. Shin YU, Kim JH, Cho H et al. Effect of hemodialysis on anterior chamber angle measured by anterior segment optical coherence tomography. J Ophthalmol. 2019; 2019: 2406547. https://doi.org/10.1155/2019/2406547.
29. Panagiotou ES, Liakopoulos V, Giannopoulos T et al. Twenty-four-hour intraocular pressure monitoring in normotensive patients undergoing chronic hemodialysis. Eur J Ophthalmol. 2016; 26(1): 24-9. https://doi.org/10.5301/ejo.5000651.
30. William JH, Gilbert AL, Rosas SE. Keeping an eye on dialysis: the association of hemodialysis with intraocular hypertension. Clin Nephrol. 2015; 84(5): 307-10. https://doi.org/10.5414/CN108477.