Niedożywienie u pacjentów z cukrzycą. Rola doustnych preparatów odżywczych w leczeniu żywieniowym Artykuł przeglądowy
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Opublikowane:
maj 31, 2026
Słowa kluczowe:
cukrzyca, niedożywienie, leczenie żywieniowe, doustne preparaty odżywcze, ONS
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Abstrakt
Niedożywienie stanowi istotny i często niedostatecznie rozpoznawany problem u pacjentów z cukrzycą, znacząco wpływający na przebieg choroby, kontrolę glikemii oraz rokowanie. Zaburzenia stanu odżywienia mogą występować niezależnie od masy ciała i dotyczą zarówno pacjentów ambulatoryjnych, jak i hospitalizowanych, szczególnie osób starszych oraz chorych z przewlekłymi powikłaniami cukrzycy i chorobami współistniejącymi. Niedożywienie sprzyja rozwojowi sarkopenii, zwiększa ryzyko hipoglikemii i powikłań infekcyjnych oraz wiąże się z wydłużeniem czasu hospitalizacji i wzrostem śmiertelności. Leczenie żywieniowe stanowi integralny element kompleksowej terapii cukrzycy i powinno być wdrażane wcześnie oraz dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. W przypadkach, gdy dieta tradycyjna nie pozwala na pokrycie zapotrzebowania energetyczno-białkowego, istotną rolę odgrywają doustne preparaty odżywcze, należące do żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. Odpowiednio dobrane preparaty, uwzględniające specyfikę potrzeb metabolicznych pacjentów z cukrzycą, mogą skutecznie wspierać poprawę stanu odżywienia bez istotnego pogarszania kontroli glikemii i stanowią ważne uzupełnienie postępowania dietetycznego u tych chorych.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Jak cytować
Sosnowska, M., & Czupryniak, L. (2026). Niedożywienie u pacjentów z cukrzycą. Rola doustnych preparatów odżywczych w leczeniu żywieniowym. Medycyna Faktów , 19(1(70), 13-18. https://doi.org/10.24292/01.MF.0126.2
Numer
Dział
Artykuły
Copyright by Medical Education. All rights reserved.
Bibliografia
1. Genton L, Sanz ML, Arvanitakis M et al. Challenges of nutritional support in patients with diabetes: A position paper of the ESPEN special interest group. Clin Nutr. 2026; 56: 106550.
2. Wadivkar P, Thomas N, Jebasingh F et al. Undernutrition-associated diabetes mellitus: Pathophysiology of a global problem. Physiology (Bethesda). 2025; 40(5): 0.
3. Zhang T, Qin J, Guo J et al. Prevalence and influencing factors of malnutrition in diabetic patients: A systematic review and meta-analysis. J Diabetes. 2024; 16(10): e13610.
4. Tamura Y, Omura T, Toyoshima K et al. Nutrition management in older adults with diabetes: Importance of shifting prevention strategies from metabolic syndrome to frailty. Nutrients. 2020; 12(11): 3367.
5. Salom Vendrell C, García Tercero E, Moro Hernández JB et al. Sarcopenia as a little-recognized comorbidity of type II diabetes Mellitus: a review of the diagnosis and treatment. Nutrients. 2023; 15(19): 4149.
6. Schuetz P, Seres D, Lobo DN et al. Management of disease-related malnutrition for patients being treated in hospital. Lancet. 2021; 398(10314): 1927-38.
7. Barazzoni R, Sievenpiper JL, Genton L et al. Sarcopenic diabetes is an under-recognized and unmet clinical priority. A call for action from the European Society for Clinical Nutrition and Metabolism and the Diabetes Nutrition Study Group. Clin Nutr. 2025; 55: 208--18.
8. Via M. The malnutrition of obesity: Micronutrient deficiencies that promote diabetes. Int Sch Res Notices. 2012; 2012: 103472.
9. Cederholm T, Jensen GL, Correia MITD et al. GLIM criteria for the diagnosis of malnutrition – A consensus report from the global clinical nutrition community. Clin Nutr. 2019; 38(1): 1-9.
10. Mesinovic J, Zengin A, De Courten B et al. Sarcopenia and type 2 diabetes mellitus: A bidirectional relationship. Diabetes Metab Syndr Obes. 2019; 12: 1057-72.
11. Ahmed N, Choe Y, Mustad VA et al. Impact of malnutrition on survival and healthcare utilization in Medicare beneficiaries with diabetes: a retrospective cohort analysis. BMJ Open Diabetes Res Care. 2018; 6(1): e000471.
12. Yamamoto S, Hashimoto Y, Takahashi F et al. Mortality risk of sarcopenia and malnutrition in older patients with type 2 diabetes mellitus. Nutrients. 2025; 17(16): 2622.
13. Khazrai YM, Defeudis G, Pozzilli P. Effect of diet on type 2 diabetes mellitus: a review. Diabetes Metab Res Rev. 2014; 30(S1): 24-33.
14. Biolo G, Cederholm T, Muscaritoli M. Muscle contractile and metabolic dysfunction is a common feature of sarcopenia of aging and chronic diseases: from sarcopenic obesity to cachexia. Clin Nutr. 2014; 33(5): 737-48.
15. Gau BR, Chen HY, Hung SY et al. The impact of nutritional status on treatment outcomes of patients with limb-threatening diabetic foot ulcers. J Diabetes Complications. 2016; 30(1): 138-42.
16. Maier HM, Ernst JI, Arjmandi B et al. Deficiencies in nutritional intake in patients with diabetic foot ulcers. J Nutr Ther. 2016; 5(4): 85-92.
17. Lauwers P, Dirinck E, Van Bouwel S et al. Malnutrition and its relation with diabetic foot ulcer severity and outcome: a review. Acta Clin Belg. 2022; 77(1): 79-85.
18. Cortés-Aguilar R, Malih N, Abbate M et al. Validity of nutrition screening tools for malnutrition risk. Clin Nutr. 2024; 43(5): 1094-116.
19. Singer P, Blaser AR, Berger MM et al. ESPEN guideline on clinical nutrition in the intensive care unit. Clin Nutr. 2019; 38(1): 48-79.
20. Hubbard GP, Elia M, Holdoway A et al. Compliance to oral nutritional supplements. Clin Nutr. 2012; 31(3): 293-312.
21. Thomson KH, Rice S, Arisa O et al. Effectiveness and cost-effectiveness of oral nutritional supplements in frail older people who are malnourished or at risk of malnutrition: a systematic review and meta-analysis. Lancet Healthy Longev. 2022; 3(10): e654-e666.
22. Mayr P, Kuhn KS, Klein P et al. A diabetes-specific oral nutritional supplement improves glycaemic control in type 2 diabetes patients. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2016; 124(7): 401-9.
23. Magnoni D, Rouws CH, Lansink M et al. Long-term use of a diabetes-specific oral nutritional supplement results in a low-postprandial glucose response in diabetes patients. Diabetes Res Clin Pract. 2008; 80(1): 75-82.
24. Cadogan CA, Dharamshi R, Fitzgerald S et al. A systematic scoping review of interventions to improve appropriate prescribing of oral nutritional supplements in primary care. Clin Nutr. 2020; 39(3): 654-63.
25. Evert AB, Dennison M, Gardner CD et al. Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2019; 42(5): 731-54.
26. Ojo O, Ojo OO, Adebowale F et al. The effect of dietary glycaemic index on glycaemia in patients with type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2018; 10(3): 373.
27. Dardai E. Basics in clinical nutrition: Nutritional support in the diabetic patient. Eur e-J Clin Nutr Metab. 2009; 4(6): e304-7.
28. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2026. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Curr Top Diabetes. 2026; 6(1): 1-175.
2. Wadivkar P, Thomas N, Jebasingh F et al. Undernutrition-associated diabetes mellitus: Pathophysiology of a global problem. Physiology (Bethesda). 2025; 40(5): 0.
3. Zhang T, Qin J, Guo J et al. Prevalence and influencing factors of malnutrition in diabetic patients: A systematic review and meta-analysis. J Diabetes. 2024; 16(10): e13610.
4. Tamura Y, Omura T, Toyoshima K et al. Nutrition management in older adults with diabetes: Importance of shifting prevention strategies from metabolic syndrome to frailty. Nutrients. 2020; 12(11): 3367.
5. Salom Vendrell C, García Tercero E, Moro Hernández JB et al. Sarcopenia as a little-recognized comorbidity of type II diabetes Mellitus: a review of the diagnosis and treatment. Nutrients. 2023; 15(19): 4149.
6. Schuetz P, Seres D, Lobo DN et al. Management of disease-related malnutrition for patients being treated in hospital. Lancet. 2021; 398(10314): 1927-38.
7. Barazzoni R, Sievenpiper JL, Genton L et al. Sarcopenic diabetes is an under-recognized and unmet clinical priority. A call for action from the European Society for Clinical Nutrition and Metabolism and the Diabetes Nutrition Study Group. Clin Nutr. 2025; 55: 208--18.
8. Via M. The malnutrition of obesity: Micronutrient deficiencies that promote diabetes. Int Sch Res Notices. 2012; 2012: 103472.
9. Cederholm T, Jensen GL, Correia MITD et al. GLIM criteria for the diagnosis of malnutrition – A consensus report from the global clinical nutrition community. Clin Nutr. 2019; 38(1): 1-9.
10. Mesinovic J, Zengin A, De Courten B et al. Sarcopenia and type 2 diabetes mellitus: A bidirectional relationship. Diabetes Metab Syndr Obes. 2019; 12: 1057-72.
11. Ahmed N, Choe Y, Mustad VA et al. Impact of malnutrition on survival and healthcare utilization in Medicare beneficiaries with diabetes: a retrospective cohort analysis. BMJ Open Diabetes Res Care. 2018; 6(1): e000471.
12. Yamamoto S, Hashimoto Y, Takahashi F et al. Mortality risk of sarcopenia and malnutrition in older patients with type 2 diabetes mellitus. Nutrients. 2025; 17(16): 2622.
13. Khazrai YM, Defeudis G, Pozzilli P. Effect of diet on type 2 diabetes mellitus: a review. Diabetes Metab Res Rev. 2014; 30(S1): 24-33.
14. Biolo G, Cederholm T, Muscaritoli M. Muscle contractile and metabolic dysfunction is a common feature of sarcopenia of aging and chronic diseases: from sarcopenic obesity to cachexia. Clin Nutr. 2014; 33(5): 737-48.
15. Gau BR, Chen HY, Hung SY et al. The impact of nutritional status on treatment outcomes of patients with limb-threatening diabetic foot ulcers. J Diabetes Complications. 2016; 30(1): 138-42.
16. Maier HM, Ernst JI, Arjmandi B et al. Deficiencies in nutritional intake in patients with diabetic foot ulcers. J Nutr Ther. 2016; 5(4): 85-92.
17. Lauwers P, Dirinck E, Van Bouwel S et al. Malnutrition and its relation with diabetic foot ulcer severity and outcome: a review. Acta Clin Belg. 2022; 77(1): 79-85.
18. Cortés-Aguilar R, Malih N, Abbate M et al. Validity of nutrition screening tools for malnutrition risk. Clin Nutr. 2024; 43(5): 1094-116.
19. Singer P, Blaser AR, Berger MM et al. ESPEN guideline on clinical nutrition in the intensive care unit. Clin Nutr. 2019; 38(1): 48-79.
20. Hubbard GP, Elia M, Holdoway A et al. Compliance to oral nutritional supplements. Clin Nutr. 2012; 31(3): 293-312.
21. Thomson KH, Rice S, Arisa O et al. Effectiveness and cost-effectiveness of oral nutritional supplements in frail older people who are malnourished or at risk of malnutrition: a systematic review and meta-analysis. Lancet Healthy Longev. 2022; 3(10): e654-e666.
22. Mayr P, Kuhn KS, Klein P et al. A diabetes-specific oral nutritional supplement improves glycaemic control in type 2 diabetes patients. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2016; 124(7): 401-9.
23. Magnoni D, Rouws CH, Lansink M et al. Long-term use of a diabetes-specific oral nutritional supplement results in a low-postprandial glucose response in diabetes patients. Diabetes Res Clin Pract. 2008; 80(1): 75-82.
24. Cadogan CA, Dharamshi R, Fitzgerald S et al. A systematic scoping review of interventions to improve appropriate prescribing of oral nutritional supplements in primary care. Clin Nutr. 2020; 39(3): 654-63.
25. Evert AB, Dennison M, Gardner CD et al. Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2019; 42(5): 731-54.
26. Ojo O, Ojo OO, Adebowale F et al. The effect of dietary glycaemic index on glycaemia in patients with type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2018; 10(3): 373.
27. Dardai E. Basics in clinical nutrition: Nutritional support in the diabetic patient. Eur e-J Clin Nutr Metab. 2009; 4(6): e304-7.
28. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2026. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Curr Top Diabetes. 2026; 6(1): 1-175.